Voorstel André Hoekema: een onderzoek naar P. Scholten’s recht der werkelijkheid

Op 15 november is een website definitief de lucht ingegaan van een projekt, voornamelijk ontwikkeld door Liesbeth Huppes, om het werk van Paul Scholten- groot jurist en rechtstheoreticus in het interbellum – op digitale wijze te vertalen (in Engels o.a.) en te onderzoeken, met nadruk op het “algemeen deel” van Scholtens hand ( op de website www.paulscholten.eu) is al een recent gemaakte Engelse vertaling van de belangrijkste hoofdstukken van Algemeen Deel te vinden). (Zie de annonce en gegevens op de VSR site). Een van de vele kwestie die bij het” Algemeen Deel” speelt is zijn visie op “de sociale werkelijkheid”. Die notie had grote rol in zijn gedachten over rechtsvinding. Hij roemde de uitdrukking “Recht der Werkelijkheid”, hij prees mensen als Van Vollenhoven die het adatrecht had bestudeerd, alsook Ter Haar, erkende ten volle in de Ned Indische werkelijkheid het bestaan van ander recht en een (hoog ontwikkeld) “rechtsleven”. Hij achtte bij de rechtsvinding uiterst belangrijk dat en hoe rechters, die – zoals hij inzag – geen antwoord op een rechtskwestie uit de wet of het systeem kunnen afleiden, hun (rijpe) intuitie over een goede rechtsoplossing gebruiken. Via die intuitie komt de rechter aan een behoorlijk zeker weten (subjektief), ten eerste, dat de samenleving is opgebouwd uit bepaalde vaste instituties, ten tweede, dat in het te berechten geval zo’n institutie aan de orde is en dat uit die “aard der zaak” de rechtsoplossing in het voorliggende geval zich intuitief laat kennen (wel nog te checken op passendheid in termen van het begrippensysteem)
Ik zou graag met een paar geïnteresseerden willen doorploegen hoe wij ons dit alles nu, in deze tijd, moeten denken, en hoe men in het interbellum zo kon denken. Andere rechtsgeleerden voor zover niet positivistisch ingesteld gingen misschien ook op die invoelende wijze te werk? (Levenbach? Sinzheimer?) Misschien moeten we ook eens kijken hoe in die dagen toenmalige sociologen hun kennis van de samenleving dachten te verwerven.
Er is hopelijk/waarschijnlijk gelegenheid op de VSR conferentie 16/17 januari een moment apart te zitten en te overleggen.
Ik stel het op prijs als iemand die een begin van interesse heeft mij even zou willen mailen (a.j.hoekema@uva.nl)

André Hoekema, UvA.

Advertenties
%d bloggers liken dit: